Het is een strakke titel, dat weet ik, en toch is het ingegeven door het steeds diepere besef dat we graag iets als oorzaak willen aanwijzen hoewel we weten dat de ontwikkeling van een organisme van niets geïsoleerd kan worden. Alles speelt mee in de evolutie van ons individuele mens-zijn maar we houden het misschien wel graag ‘te simpel’ in onze aanvliegroutes naar ziektebeelden.
Laat ik eens beginnen met een mijmering te delen. Zou u graag uit een ingevroren eicel die bevrucht is door een ingevroren spermatozoïde, ingebracht onder klinische condities door injectie via de celwand tot leven zijn gebracht? Voor mij komt het over als een kil en koud proces, ook in emotionele zin, en roept het al heel lange tijd vragen op. Het kan, het werkt, ouders zijn terecht blij en de kinderen ontwikkelen zich goed. Toch is het de vraag; “ wat doet het op langere termijn?” Die vraag komt niet zo maar uit het luchtledige en is ingegeven door een leven lang leren, veel lezen, veel gesprekken met mensen, en een onderkenning dat we om tot begrip te komen van de status quo alle aspecten van de levensweg als koers-bepalend in het oog moeten houden. Een onmogelijke opgave, jazeker, maar wie een met vragen en verwondering het leven instapt komt nogal eens wat tegen. Overigens worden de effecten van de IVF praktijk, die als veilig en ok te boek staan, wel degelijk onderzocht en komt men in vergelijkingen wel tot verschillen, maar het zal uiteindelijk over een periode van 40-50 jaar duidelijk zijn wat de lange termijn effecten zijn.
Gabor Maté schrijft ongelooflijk interessante boeken. De essentie van “when the BODY SAYS NO”en “ The myth of normal” is dat stress door aangeleerde patronen in de jeugd een zeer duidelijke link met ziektebeelden op latere leeftijd blijkt te hebben.
Het goede van het boek is om de stress niet te zien als louter een externe factor die in het hier nu een rol speelt (b.v. ziekte, geen baan hebben, financiële problemen) maar veel meer de interne stress die zich in een mens genesteld heeft, op het eerste oog onzichtbaar en onbenoembaar, maar ons organisme blijvend uit een homeostase bracht. De bandbreedte waarbinnen het organisme naar behoren kan functioneren is permanent veranderd door ervaringen die emotioneel niet geuit c.q. verwerkt zijn. Maté, verwijzend naar de arts Hans Selye, heeft het dan over een verstoorde vecht-vlucht respons in de mens die op latere leeftijd zijn tol kan eisen. De ongekend feedback systemen in ons lichaam waarin hersenen, organen en endocriene klieren, ons zenuwstelsel en hormonen een ongekend gecompliceerd geheel vormen, herscheppen de interne werkelijkheid in ons en maken ons van binnen tot een ander mens o.i.v. stress.
Het is vreemd, bizar is een woord dat mij persoonlijk beter past, om op de sites over borstkanker lijstjes met mogelijke factoren die borstkanker veroorzaken te vinden maar vrijwel nergens iets staat over die interne stress, gerelateerd aan ingesleten gedragspatronen, waarover Maté in zijn boeken praat. Het onderdrukken van kwaadheid en ook andere emoties blijken een rol te spelen. Hij verwijst in zijn boek naar onderzoek dat al in 1952 constateerde dat er sprake was van een patroon waarin de vrouwen een verstoord patroon hadden om om te gaan met kwaadheid, vijandigheid en agressie en dat maskeerden met een façade van “pleasantness’ , een term die ik persoonlijk even moeilijk kan vertalen naar een gepast Nederlands equivalent. Ze spreken daarin ook over een patroon van ‘zelf-opoffering’ bij de vrouwen.
Hoe kan het dat zulke inzichten niet gedeeld worden in het publieke discours. Waarom wijzen alle sites wel op de hormonen maar wordt er niet uitgebreid stil gestaan bij het feit dat deze hormoonspiegels beïnvloed worden door emoties? Een feit, zo wordt even later in het boek genoemd, dat vrouwen heel goed herkennen als ze het hebben over hun eigen ongesteldheid en de invloed van stress c.q. eigen emoties op die periode.
Maté beschrijft in zijn boek uitgebreid allemaal persoonlijke verhalen die op zijn minst eenieder die zich met ziektebeelden bezig houdt tot een nederige en vooral ook onderzoekende houding kan uitnodigen. Wat is de reden dat deze olifant in de kamer niet benoemd wordt maar men het op veel sites vooral heeft over kille risico-factoren maar deze menselijke factor, en het “mens zijn” is de essentie, niet of onderbelicht is? Welke dienst bewijzen we elkaar door het hier niet over te hebben?